Tài liệu chuyên ngành xây dựng, khoa học kỹ thuât, máy móc...
Nội quy chuyên mục: - Hiện nay có khá nhiều trang chia sẻ Tài liệu nhưng mất phí, đó là lý do ket-noi mở ra chuyên mục Tài liệu miễn phí.

- Ai có tài liệu gì hay, hãy đăng lên đây để chia sẻ với mọi người nhé! Bạn chia sẻ hôm nay, ngày mai mọi người sẽ chia sẻ với bạn!
Cách chia sẻ, Upload tài liệu trên ket-noi

- Những bạn nào tích cực chia sẻ tài liệu, sẽ được ưu tiên cung cấp tài liệu khi có yêu cầu.
Nhận download tài liệu miễn phí
Hình đại diện của thành viên
By tctuvan
#739948 Cấu tạo các máy chế biến thực phẩm

hỗn hợp thóc gạo do
lực quán tính bị va đập mạnh lên các gờ. Do sự khác biệt về khối lượng riêng và độ nhám, dẫn
đến hiện tượng phân lớp, gạo có khuynh hướng di chuyển xuống phía dưới thấp, còn thóc được
đưa lên phía đầu cao.
Hình III - 9. Sàng zig zag
- 21 -

Một tầng sàng có nhiều khe, thông thường từ 5 đến 20 khe và mỗi một máy sàng có thể có
tới 5 tầng sàng song song nhau. Số khe và tầng sàng càng nhiều, năng suất sàng càng lớn. Ðiều
chỉnh độ phân loại bằng cách điều chỉnh góc nghiêng của sàng. Góc nghiêng càng lớn, thóc càng
có khuynh hướng di chuyển xuống dưới và ngược lại góc nghiêng nhỏ sẽ làm gạo đi lên phía trên
cao cùng với thóc. Quá trình điều chỉnh nầy cần tiến hành thường xuyên, thông thường đòi hỏi
người điều chỉnh có kinh nghiệm.
Trong thực tế, sàng Pakis thường được điều chỉnh sao cho hoàn toàn không còn thóc theo
gạo, do đó sẽ có một số lượng khá lớn gạo theo thóc lên phía trên sàng quay lại. Vì vậy, một máy
xay khác được bố trí để xay riêng cho lượng thóc-gạo hồi lưu. Sau khi xay lượng hồi lưu cũng
được đưa qua cùng sàng Pakis, như vậy năng suất của sàng theo qui trình nầy phải lớn hơn, tuy
vậy đây là qui trình có hiệu quả xay đạt cao nhất.
II.4.2 Sàng khay (sàng giật)
Sàng khay cũng là sàng dùng để phân riêng hỗn hợp thóc gạo sau khi xay. Nguyên lý làm việc
của nó dựa lên sự khác biệt khối lượng riêng và hiện tượng phân lớp khi chuyển động giữa thóc
và gạo.
Sàng giật được cấu tạo gồm tấm kim loại nhẵn láng có dập các hốc lõm xen kẽ. Kích thước
và hình dạng của các hốc được thiết kế sao cho khi sàng chuyển động, hốc sẽ tác dụng lực lên
khối hạt trên mặt sàng. Sàng được đặt nghiêng theo hai chiều sao cho có một góc cao nhất và
một góc thấp nhất.
Hỗn hợp thóc gạo được đưa vào ở góc cao nhất. Nhờ vào chuyển động của sàng, thóc bị
phân lớp và nổi lên trên bề mặt lớp hạt. Do có các hốc nên khi sàng chuyển động lớp gạo sẽ được
đưa lên phía cao của sàng và lấy ra ở một góc sàng. Lớp thóc nằm trên bề mặt lớp gạo sẽ trượt
xuống dưới (trượt trên bề mặt lớp gạo), và sẽ di chuyển xuống góc thấp nhất. Giữa góc lấy thóc
và gạo là vùng hỗn hợp, trong đó gạo còn lẫn thóc và sẽ được đưa trở lại phía trước sàng. Tần số
chuyển động của sàng thường là 300 lần/phút. Năng suất của một tầng sàng có thể tới 1-1,5 tấn/h
Hình III - 10. Đường di chuyển của thóc, gạo trên mặt sàng
- 22 -

Hình III - 11. Nguyên lý hoạt động của sàng khay và đường đi của thóc, gạo trên mặt sàng
Bề mặt sàng cần thật phẳng để bảo đảm quá trình phân loại xảy ra chính xác. Trường
hợp bề mặt sàng bị gồ, lớp gạo mỏng đi, khi sàng giật cả thóc cũng chạy lên theo gạo và ngược
lại một phần gạo bị trượt xuống. Ở chỗ lõm, lớp gạo lên dày hơn nên một phần gạo không được
đẩy lên và sẽ trượt xuống theo thóc.
* Ưu nhược điểm của sàng giật
− Do năng suất một lớp sàng nhỏ nên năng suất chung của cả máy sàng có thể từ rất nhỏ đến
lớn.
− Cấu tạo nhỏ, gọn, dễ lắp đặt, điều chỉnh.
− Do có nhiều lớp sàng được bố trí chồng lên nhau nên khó đạt độ đồng nhất cho tất cả các
lớp.
Hình III - 12. Sàng khay với 3 cửa lấy gạo, hỗn hợp và thóc
II.5 Máy phân cỡ kiểu cáp
Dùng để phân loại quả theo kích thước. Cấu tạo của máy gồm có 2 dây cáp mắc giữa 4 puli (2
puli cho mỗi sợi) được lắp sao cho khoảng cách giữa 2 dây cáp càng lúc càng xa hơn. Khi các
puli quay, dây cáp sẽ chạy đồng thời và cùng tốc độ. Trái cây cần phân cỡ được đặt trên khoảng
- 23 -

hở giữa hai dây cáp, khi cáp chuyển động sẽ di chuyển cùng với cáp. Khi khoảng hở giữa 2 sợi
cáp tăng dần, các trái có kích cỡ khác nhau sẽ rơi xuống các ngăn chứa được bố trí bên dưới.
Máy phân cỡ kiểu cáp chỉ sử dụng chủ yếu
phân cỡ các loại quả lớn, không phân loại các
loại quả hay hạt có kích thước nhỏ.
Máy phân cỡ nguyên liệu thủy sản (tôm)
cũng làm việc theo nguyên lý tương tự: hai trục
hình côn song song quay ngược chiều nhau với
số vòng quay thấp tạo thành một khe hở có kích
thước lớn dần. Nguyên liệu cho vào ở đầu khe
hở nhỏ. Do có độ dốc nên khi trục quay, nguyên
liệu sẽ trượt dần xuống phía dưới, đến khi khe
hở lớn hơn nguyên liệu rơi xuống bên dưới. Tuỳ
vị trí hứng có thể phân làm nhiều cỡ khác nhau.
Máy được thiết kế có máng dẫn phía trên với hệ
thống phun nước làm sạch để bảo đảm
II.6 Máy tách tạp chất sắt
Tạp chất sắt như bulông, đinh, thép, mạt
sắt... thường lẫn trong các vật liệu rời, hạt ngũ
cốc. Sắt thể làm hư hỏng máy móc sản xuất gia
công chế biến, do đó cần chú ý tách sắt ra nhằm
hạn chế hư hỏng.
Ðể tách tạp chất sắt thường sử dụng nam châm vĩnh cữu
hay nam châm điện. Nam chân được lắp trên đường đi của
nguyên liệu, tạp chất sắt sẽ được giữ lại còn các vật liệu
khác đi qua. Phần tạp chất nầy được lấy ra định kỳ để bảo đảm khả năng làm việc của nam châm.
Hình III -13. Máy phân cỡ trái
cây, thủy sản
Hình III - 14. Máy tách tạp chất sắt
- 24 -

Hình III - 15. Trống quay tách tạp chất sắt từ
II.7 Máy tách hạt màu
Hạt ngũ cốc có màu khác không đặc trưng thường là các hạt không tốt hay hư hỏng. Để tách các
hạt có màu khác thường ra khỏi khối hạt, có thể dùng máy tách hạt màu. Máy tách hạt màu làm
việc dựa theo nguyên tắc phân biệt hạt màu bằng cảm biến màu của dòng hạt đang trượt trên
rãnh. Nếu phát hiện hạt có màu khác lạ, một ống thổi khí sẽ thổi hạt màu ra khỏi rãnh và rơi
xuống máng hứng bên dưới. Máy có thể tách hầu hết các hạt có màu sẫm ra khỏi khối hạt có màu
sáng.
Đối với gạo, năng suất máy có thể đạt tới 200 kg/h/rãnh. Thông thường mỗi máy có thể có từ 60-
80 rãnh làm việc đồng thời.
Hình III - 16. Nguyên lý tách hạt màu
- 25 -

Chương IV
ÐỊNH LƯỢNG VẬT LIỆU RỜI
Trong sản xuất thực phẩm, quá trình đo lường lượng nguyên liệu xác định, định lượng những vật
liệu bổ sung và thành phẩm có ý nghĩa lớn. Ðịnh lượng phải đảm bảo tiến hành đúng các quá
trình công nghệ, cách pha trộn đã qui định, phân lượng đúng và chính xác thành phẩm...
Quá trình định lượng vật liệu rời thường được tiến hành theo 2 cách:
− Ðịnh lượng liên tục: vật liệu rời được cung cấp liên tục và không đổi theo thời gian. Có
thể xác định lượng cung cấp bằng cách xác định thể tích hay khối lượng vật liệu qua máy trong
một đơn vị thời gian.
− Ðịnh lượng từng mẻ: phần lớn là quá trình cân tự động, khi đã nạp đủ lượng đã định, hệ
thống tự động sẽ đóng đường nạp liệu và tháo lượng sản phẩm trong máy ra. Lượng cung cấp
được xác định bằng thể tích hay khối lượng vật liệu trong một mẻ cân.
VÍT ÐỊNH LƯỢNG
Vít định lượng là thiết bị định lượng vật liệu rời với độ chính xác trung bình. Cấu tạo của vít
định lượng tương tự như một vít tải, tuy nhiên thường có kích thước tương đối nhỏ và không quá
dài. Khi vít định lượng quay với số vòng quay không đổi, lượng cung cấp cũng không thay đổi
theo thời gian. Ðể thay đổi lượng cung cấp, tốc độ quay của vít định lượng được điều chỉnh nhờ
một bộ biến tốc vô cấp.
Năng suất của vít cấp liệu được xác định theo công thức :
*
4 1
22
ρψπ ⋅⋅⋅⋅−= CnSdDQ , kg/phút
trong đó
D: đường kính ngoài vít xoắn, m
d : đường kính trong vít xoắn, m
S: bước vít, m, thường thường S = (0,8÷1) D
ψ: hệ số nạp đầy ψ = 0,6÷0,8
n: số vòng quay của vít xoắn, v/phút
thông thường n = 40-80 v/ph, khi độ linh động của sản phẩm giảm xuống thì n= 20-40 v/ph.
Ðể tránh vật liệu tích tụ trong vít định lượng cần đảm bảo tỉ lệ :
D ≥ [4 - 5]dC
dC : kích thước lớn nhất của sản phẩm.
ρ*: khối lượng riêng xốp của vật liệu, kg/m3
- 26 -

Hình IV- 1. Vít định lượng
Lượng cung cấp của vít định lượng không hoàn toàn đồng đều theo thời gian do cấu tạo của vít
và tính chất khó chảy thành dòng liên tục của vật liệu rời. Trong thực tế, lượng cung cấp thường
xác định bằng đo đạc tại chỗ.
BĂNG ÐỊNH LƯỢNG
Cấu tạo giống băng tải vận chuyển nhưng ngắn hơn do chỉ dùng để định lượng hơn là vận
chuyển. Phễu chứa nguyên liệu được lắp phía trên băng giúp cho việc cung cấp được đồng đều.
Cửa ra của phễu nạp liệu có tấm chắn điều chỉnh diện tích cửa ra để thay đổi lượng cung cấp.
Dọc theo hai bên băng có lắp thêm tấm chắn khi đó mặt cắt của lớp sản phẩm trên băng là một
hình chữ nhật, giúp cho quá trình định lượng được chính xác. Lượng cung cấp có thể xác định
theo công thức:
** ρπρ ⋅⋅⋅⋅⋅=⋅⋅⋅⋅= hkbnDkhbvQ , kg/phút
trong đó n: số vòng quay puli, v/phút
b, h: bề rộng và chiếu dầy lớp vật liệu trên băng, m
v: vận tốc chuyển động của băng, m/s
D: đường kính puli chủ động, m
ρ∗: khối lượng riêng xốp của vật liệu, kg/m3
k: hệ số trượt giữa puli và băng
Ðể có thể tự động hoá quá trình định lượng, một hệ thống cảm biến thường được lắp để nhận biết
sự thay đổi trọng lượng hay thể tích vật liệu trên băng. Khi trọng lượng vật liệu trên băng thay
đổi, hệ thống cảm biến sẽ làm thay đổi tần số rung của một máy rung cấp liệu đặt ở cửa ra của
phễu nạp liệu làm thay đổi tương ứng lượng cung cấp hay làm thay đổi số vòng quay của puli
băng tải.
Hình 3 mô tả một hệ thống cảm biến nhận biết sự thay đổi chiều rộng lớp vật liệu nhờ một chùm
tia gamma hẹp chiếu từ bên dưới. Cảm biến lắp phía trên nhận biết do dự thay đổi cường độ bức
xạ gamma khi di xuyên ngang lớp vật liệu, từ đó có thể tính được khối lượng vật liệu cung cấp.
- 27 -

Hình IV- 2. Băng định lượng
Hình IV- 3. Băng định lượng có máng rung
- 28 -

Hình IV- 4. Đo lượng cung cấp bằng tia gamma
DĨA ÐỊNH LƯỢNG
Dĩa hay mâm định lượng là một dĩa quay nằm ngang, bên trên là phễu chứa vật liệu. Trên mặt
dĩa có thanh gạt cố định, động cơ điện và bộ giảm tốc được bố trí bên dưới. Sản phẩm từ phễu
chảy xuống dĩa quay, và phần vật liệu tiếp xúc với thanh gạt được lấy ra rơi xuống phía dưới.
Lương vật liệu định lượng được điều chỉnh bằng cách dịch chuyển ống tiếp liệu di động phủ bên
ngoài đoạn ống tháo của phễu chứa hay thay đổi vị trí thanh gạt vào sâu hay lùi ra khỏi dĩa
quay. Ðộng cơ điện làm quay trục thẳng đứng qua cơ cấu truyền động. Năng suất của máy định
lượng phụ thuộc vào thể tích sản phẩm trên dĩa, vào chiều cao và vị trí đặt ống điều chỉnh và số
vòng quay của dĩa. Số vòng quay của dĩa trong khoảng vài vòng/phút nhằm tránh không để vật
liệu bị văng ra do lực ly tâm.
Hình IV- 5. Dĩa định lượng Hình IV- 6. Trống định lượng
- 29 -

TRỐNG ÐỊNH LƯỢNG
Là một thiết bị định lượng theo thể tích. Cấu tạo gồm một trống hình trụ đặt nằm ngang, trên bề
mặt trống có hốc hay các ngăn. Trống được truyền động quay với số vòng quay thấp và có thể
thay đổi được. Phía trên trống là phễu chứa nguyên liệu cần định lượng, phía dưới là ống dẫn
nguyên liệu ra.
Khi trống quay, vật liệu trong phễu rơi vào hốc và được mang xuống tháo ra ở phía dưới. Do
kích thước các hốc là bằng nhau và số vòng quay của trống là cố định nên lượng nguyên liệu
tháo ra ở phía dưới là không thay đổi. Tùy thuộc vào số vòng quay của trống, nguyên liệu được
định lượng khác nhau.
Ngoài ra còn có loại trống định lượng đặc biệt:
-Trống trơn: Sử dụng để định lượng nguyên liệu lượng nhỏ, nguyên liệu có kích thước hạt
nhỏ.
- Trống có hốc lớn: định lượng nguyên liệu có số lượng lớn (vài trăm kg/giờ)
Tốc độ vòng của trống từ 0,025 đến 1m/s. Thông thường các trống định lượng thay đổi lượng
cung cấp bằng cách thay đổi số vòng quay trống nhờ các biến tốc vô cấp hay thay đổi số vòng
quay động cơ bằng bộ biến tần.
Năng suất trống định lượng có thể tính theo
*ρ⋅⋅⋅= VmnQ , kg/phút
trong đó D: đường kính trống, m
n: số vòng quay trống, v/phút
m: số hốc trên trống
V: thể tích 1 hốc, m3
ρ∗: khối lượng riêng xốp của vật liệu, kg/m3
Ngoài ra còn có thể chức năng suất định lượng của trống bằng công thức
*ρ⋅⋅⋅= kFvQ , kg/phút
trong đó F : diện tích tiết diện lỗ, m2
v : tốc độ trung bình của sản phẩm chảy ra qua lỗ, m/s
k : hệ số nạp đầy của lỗ ra
ρ : khối lượng riêng xốp của sản phẩm, kg/m3
Ðể tính toán tốc độ trung bình của sản phẩm chảy ra có thể lấy bằng tốc độ vòng của thùng. Hệ
số nạp đầy của lỗ ra k phụ thuộc vào trọng lượng thể tích và thành phần cỡ hạt của vật liệu, trung
bình lấy k = 0,7. Khối lượng riêng của sản phẩm càng lớn và thành phần của nó đồng đều thì đại
lượng k càng lớn.
ĐỊNH LƯỢNG TỪNG PHẦN
Định lượng từng phần là lấy từng phần vật liệu rời từ khối vật liệu ban đầu, với thể tích hay
trọng lượng của từng phần bằng nhau. Thiết bị định lượng từng phần làm việc gián đoạn theo
chu kỳ, có thể điểu khiển bằng tay kết hợp với các cơ khí hay điều khiển tự động nhờ các hệ
thống vi xử lý. Hình IV-7 mô tả chu trình làm viêc của một máy định lượng từng phần có bộ
phần vi xử lý. Giai đoạn đầu là giai đoạn xả nhanh, đến khi đạt 97% trong lượng yêu cầu thi cửa
- 30 -

xả sẽ đóng bớt lại, dòng vật liệu chảy xuống chậm hơn. Khi vừa đủ trọng lượng, cửa xả đóng lại,
sau đó cửa tháo vật liệu mở ra đổ toàn bộ lượng vật liệu vào bao bì.
Hình IV- 7. Qui trình định lượng từng phần có điều khiển
- 31 -

Chương V
MÁY GIA CÔNG CƠ SẢN PHẨM THỰC
PHẨM
I. MÁY XAY
Là các máy dùng tách lớp vỏ cứng bên ngoài của các loại hạt ngũ cốc. Lớp vỏ nầy thường không
dính quá chặt vào nhân hạt, và cũng tương đổi dễ vỡ, vì vậy phần lớn các máy xay làm việc theo
nguyên lý dịch trượt hay va đập nhằm làm tách phần vỏ trấu cứng ra khỏi nhân hạt bên trong..
I.1 Máy xay hai dĩa đá
Máy xay hai dĩa đá có thể tách vỏ của nhiều loại ngũ cốc khác nhau, tuy nhiên thực tế chỉ sử
dụng tách vỏ lúa gạo, các loại hạt khác ít sử dụng.
Máy gồm hai dĩa bằng gang hay bằng thép đặt nằm ngang, trên mặt dĩa có đắp một lớp đá nhân
tạo làm bằng hỗn hợp bột đá và xi măng kết dính cao, được gia công thật phẳng và vuông góc
với trục bằng các công cụ chuyên dùng.Trên mặt đá có thể có các rãnh để tăng khả năng bóc vỏ
và vận chuyển hạt. Dĩa trên có lỗ nhập liệu giữa tâm, được lắp trên 3 điểm treo có thể điều chỉnh
nâng lên hạ xuống được để thay đổi kích thước khe hở giữa hai mặt đá và điều chỉnh độ song
song của khe hở. Dĩa dưới được truyền động quay bằng động cơ điện thông qua đai truyền, thông
thường số vòng quay n=150÷300 v/ph. Đường kính của dĩa trong khoảng 0,6÷1,4 m.
Hạt vào lỗ nhập liệu của dĩa trên, đi vào khe hở giữa 2 dĩa đá. Do kích thước khe hở nhỏ hơn
đường kính hạt nên vỏ trấu chịu lực nén từ 2 phía của dĩa đá, đồng thời do tác động quay của dĩa
làm hạt lăn trong khe, vì vậy vỏ trấu bị vỡ và tách hoàn toàn khỏi nhân hạt. Rãnh trên mặt đá
giúp hạt tách vỏ nhanh hơn và di chuyển ra ngoài dễ dàng hơn nhờ tác dụng của lực ly tâm. Hỗn
hợp sau khi xay gồm có nhân hạt, vỏ trấu và một tỉ lệ nhất định hạt (15-20 %) còn chưa xay
được. Vỏ trấu và hạt chưa xay được sẽ được tách ra, nhân hạt đưa vào chế biến tiếp.
- 32 -

Hình V- 1. Máy xay 2 dĩa đá
Tùy theo cỡ hạt đem bóc vỏ mà khe hở giữa hai dĩa được điều chỉnh bằng các điểm treo của dĩa
trên. Khe hở phải thật đồng đều để quá trình tách vỏ được thực hiện trên toàn bề mặt dĩa. Nếu
khe hở không đều, nguyên liệu theo chỗ rộng đi ra ngoài, do đó không tách vỏ được. Sau một
thời gian làm việc, bề mặt làm việc bị mòn, làm các hạt đá có thể bị bong ra, khi đó cần làm lại
bề mặt đá. Việc khắc phục này có thể tiến hành ngay nơi sản xuất.
Năng suất máy thường từ 1 t/h đến 4 t/h.
Máy làm việc ổn định, ít hư hỏng, dễ sửa chữa. Năng suất lớn so với các máy xay khác. Tuy
nhiên quá trình điều chỉnh khe hở làm việc giữa 2 dĩa đá tương đối khó, đòi hỏi phải có tay nghề,
kinh nghiệm. Ngoài ra do bề mặt làm việc cứng nên dễ làm gãy nát nhân hạt, giảm tỉ lệ hạt
nguyên sau khi xay, và có nguy cơ lẫn sạn đá trong gạo vì vậy hiện nay ngày càng ít đựơc sử
dụng.
I.2 Máy xay 2 trục cao su
Máy gồm có 2 trục bằng cao su có lõi bằng gang hay hợp kim nhôm được lắp lên trục nối với
bộ phận truyền động quay. Hai trục cao su quay ngược chiều nhau, một trục quay nhanh hơn trục
kia từ 1,15÷1,25 lần. Tốc độ trục nhanh có thể từ 700-1300 v/p. Trục cao su có đường kính từ
180mm đến 225mm và chiều dài trục từ 180 mm đến 250mm. Khe hở giữa 2 trục có thể điều
chỉnh bằng cách dịch chỉnh một trong 2 trục. Một trục hay máng phân phối hạt được lắp phía
trên nhận hạt từ phễu chứa rải đều vào khe hở giữa 2 trục
Khi cho hạt đi vào khe hở giữa 2 trục, nửa vỏ hạt tiếp xúc trục quay chậm, nửa vỏ kia tiếp xúc
trục quay nhanh, làm sinh ra một lực dịch trượt xé rách vỏ trấu và tách rời khỏi nhân hạt. Quá
trình tách vỏ nầy xảy ra rất nhanh trong khe hở nhờ ma sát lớn giữa hạt và bề mặt cao su giúp
giảm được hiện tượng trượt. Nhờ sự biến dạng của cao su nên những hạt có kích thước lớn có thể
được tách vỏ mà vẫn không bị gãy.
Hiệu suất bóc vỏ và gãy nát phụ thuộc vào các thông số của máy như tốc độ trục nhanh, trục
chậm, kích thước khe hở, điều kiện cấp liệu, và cơ lý tính của lớp cao su. Lớp cao su cần có độ
cứng đồng đều và vừa đủ để tách vỏ hạt, nhưng không làm gãy vỡ nhân, cần có độ dẻo và dai để
tạo được lực ma sát cần thiết nhưng lại lâu mòn và mòn đều trên suốt chiều dài trục. Sau một
- 33 -

thời gian làm việc, lớp cao su mòn làm bề rộng khe hở lớn dần, dẫn đến giảm hiệu quả tách vỏ
hạt, khi đó cần điều chỉnh giảm bớt khe hở giữa hai mặt trục. Với thóc khe hở được khống
chế từ 0,4mm đến 0,75mm. Khi đôi trục cao su đã mòn tới giới hạn nhất định thì thay cả cặp
trục.
Việc tiếp liệu cho cặp trục bóc vỏ rất quan trọng. Lớp hạt từ trong hộc chứa liệu chảy xuống
hay qua máng cấp liệu hay qua trục rải liệu phải được tạo thành lớp mỏng và đều dài suốt
chiều dài trục. Nếu lớp liệu dồn vào giữa hay ra hai đầu trục thì ở đó mặt trục cao su sẽ mòn
nhanh hơn, tạo khe hở không đều trên chiều dài trục, dẫn đến có chỗ bóc vỏ không triệt để, chỗ
hạt bị chèn gãy nhiều, làm giảm hiệu suất tách vỏ và năng suất máy. Ðồng thời trục mau chóng
phải thay vì bị mòn không đều.
Máy xay 2 trục cao su thường được lắp kết hợp với quạt để hút vỏ trấu, đồng thời giảm được
lượng bụi thoát ra ngoài.
Ðây là một trong những lọai máy dùng thích hợp với thóc, có hiệu suất bóc vỏ cao, tỉ lệ gãy nát
thấp. Năng suất máy trong khoảng 0,5 t/h đến 2,5 t/h. Quá trình vận hành, điều chỉnh dễ dàng,
không đòi hỏi nhiều kỹ năng, tuy nhiên bề mặt cao su nhanh mòn khi làm việc với các hạt có bề
mặt nhám, cần thay sau một thời gian làm việc nhất định.
Hình V- 2. Máy xay 2 trục cao su
II. MÁY XÁT
Tiếp theo quá trình tách vỏ trấu của lúa cần bóc tiếp lớp vỏ lụa mỏng của gạo, chủ yếu là cellulô.
Quá trình xát chủ yếu dựa vào ma sát nên có nhiều kiểu máy xát khác nhau; chất lượng máy
được đánh giá dựa vào mức tách cám, năng suất và tỉ lệ gãy vỡ.
- 34 -

Thông thường, các lớp vỏ lụa bám rất chắc vào trong phôi nhũ, quá trình tách vỏ lụa rất khó so
với tách vỏ trấu. Các máy xát thường sử dụng nguyên lý làm mòn bằng cách cho các khối hạt
chuyển động, hạt ma sát với thành máy hay ma sát với nhau, lớp vỏ lụa mòn dần và bong ra
khỏi hạt.
II.1 Máy xát trục côn
Gồm một rôto hình nón cụt có đáy lớn ở phía trên, đáy nhỏ ở phía dưới (cũng có thể ngược lại)
được bao bọc bằng một lớp đá nhám. Rôto được lắp trên trục thẳng đứng và truyền động quay.
Bao bọc xung quanh trục là lớp lưới xát tạo ra một khoang trống giữa rôto và lưới, gọi là khoang
xát. Lưới gồm nhiều phần ghép, giữa hai phần lưới là một thanh bằng cao su (gồm 6 thanh),
khoảng cách giữa các thanh cao su với mặt đá nhám của rôto nhỏ hơn so với lưới. Phía dưới
khoang xát là cửa thoát hạt xát có lắp côn điều chỉnh để độ mở của cửa thoát. Bên ngoài lưới là
khoang chứa cám gắn với quạt hút để hút cám ra ngoài đồng thời làm nguội hạt. Để điều chỉnh
khe hở giữa trục và lưới, có thể điều chỉnh nâng trục lên hay hạ xuống được nhờ tay quay điều
chỉnh, qua đó làm tăng hay giảm khe hở xát giữa rôto và lưới. Thanh cao su cũng có thể điều
chỉnh ra vào được.
Hình V- 3. Máy xát trục côn (trục quay lên) Hình V- 4. Máy xát trục côn (quay xuống)
Hạt được đưa vào máy từ phía trên, vào khoảng trống giữa rôto và lưới xát.Trục rôto quay làm
lớp hạt tiếp xúc với bề mặt đá nhám bị mài mòn. Khi hạt đi qua khe hở giữa thanh cao su và bề
mặt trục, sự mài mòn diễn ra tích cực hơn do hạt chịu lực đàn hồi của thanh cao su ép mạnh về
phía mặt đá nhám. Ngoài ra sự chuyển động của cả khối hạt làm tăng sự cọ xát cũng làm lớp vỏ
lụa bị mòn nhanh chóng. Như vậy, do ma sát giữa vỏ lụa và trục côn, giữa các hạt với nhau, vỏ
lụa mòn và bong ra. Lớp vỏ lụa bị mài mòn gọi là cám gạo có kích thước tương đối mịn. Quạt
hút cám, hút không khí ngang lớp hạt, xuyên qua lưới mang theo cám gạo, và làm nguội khối hạt
xát. Do trục xát đặt thẳng đứng, hạt có khuynh hướng di chuyển xuống phía dưới và thoát ra
ngoài theo cửa thoát. Ðể thay đổi độ trắng hạt sau khi xát, người ta thay đổi diện tích của thoát
- 35 -

để tăng thời gian lưu lại trong máy của hạt. Tuy nhiên khi tăng độ trắng làm giảm năng suất làm
việc của máy.
Số vòng quay trục từ n= 400 – 600 v/p. năng suất thay đổi theo giống lúa, thường từ 2,5 t/h đến 8
t/h, tùy theo kích cỡ máy và theo độ trắng gạo xát.
II.2 Máy xát nhiều dĩa đá có thổi gió
Máy xát nhiều dĩa đá có thổi gió gổm một trục quay trên đó có lắp nhiều dĩa đá hình trụ ngắn,
giữ các dĩa là vòng cách có đường kính nhỏ hơn, và có nhiều lỗ thổi gió. Tương tự như máy xát
trục côn, bao quanh trục có dĩa đá là lưới xát để thoát cám và 4 thanh cao su. Khoảng cách giữa
lưới, các thanh cao su và dĩa đá có thể điều chỉnh được bằng cách dịch chuyển lưới và thanh cao
su. Hạt ra ngoài theo cửa thoát lắp bên dưới. Diện tích thoát của cửa thoát cũng được điều chỉnh
nhờ một côn điều chỉnh.
Hình V- 5. Máy xát nhiều dĩa đá
Hạt được cho vào khoang xát giữa lưới và dĩa đá. Dĩa đá quay làm khối hạt chuyển động. Khi
qua ngang khoảng hở nhỏ giữa thanh cao su, hạt tiếp xúc mạnh với bề mặt lớp đá nhám, làm
mòn lớp vỏ lụa bên ngoài hạt. Ngoài ra tác động tự mài mòn khi ma sát giữa hạt với hạt cũng có
tác động đáng kể tới quá trình xát trắng hạt.
Hình V- 6. Máy xát trục vít Hình V- 7. Máy xát nhiều dĩa đá loại đứng
- 36 -

II.3 Máy xát trục vít
Máy xát trục vít gồm có một trục xát có 2 đoạn: đoạn đầu có cánh dạng vít, đoạn sau có cánh
thẳng, được truyền động quay nhờ động cơ điện qua bộ truyền đai thang. Bao bọc xung quanh
trục xát là bao lưới hình lục giác hay bát giác được ghép từ nhiều tấm riêng rẽ. Lưới làm từ thép
tấm, có lỗ gia công nghiêng một góc so với cạnh của tấm lưới, có dạng dài, chiều rộng nhỏ hơn
kích thức hạt xát Phễu nạp liệu có cơ cấu rung cấp liệu được lắp phía đoạn trục cánh vít, còn
phía cuối đoạn trục cánh thẳng là cửa thoát sản phẩm xát. Một tấm chặn đóng kín của thoát hạt
xát nhờ các khối đối trọng lắp phía ngoài. Trong nhiều trường hợp, trục quay có lỗ rỗng dẫn
không khí nén hay nước đưa vào khối hạt.
Khi làm việc, hạt từ phễu nạp liệu đi vào trong khoang xát. Do tác động cánh vít, khối hạt sẽ
được đẩy vào trong tạo một áp suất lên khối hạt. Bên trong, đoạn trục cánh thẳng quay làm khối
hạt quay theo, ma sát với lỗ lưới và ma sát với nhau làm cho lớp vỏ lụa bị mòn, bong ra. Áp suất
của khối hạt càng lớn, ma sát càng lớn. Do lớp bao lưới quanh trục xát có hình lục giác hay bát
giác nên có sự xáo trộn mạnh làm cho quá trình xát xảy ra đồng đều với cả khối hạt. Đôi khi giữa
2 tấm lưới có lắp thêm một thanh chắn nhô vào phía trong dọc theo suốt chiếu dài máy, làm
chuyển hướng dòng hạt đang di chuyển làm tăng đáng kể độ xáo trộn của khối hạt. Tấm chặn
cửa thoát có tác dụng điều chỉnh áp suất trong khoang xát, từ đó điều chỉnh độ trắng của hạt xát.
Khi áp suất trong khoang xát lớn sẽ đẩy tấm chặn làm hạt thoát ra, còn khi áp suất giảm, đối
trọng sẽ tác động làm tấm chặn đóng làm giảm cửa thoát hạt.
Hình V- 8. Máy xát trục vít
Máy xát trục vít còn có thể dùng để đánh bóng hạt. Khi đó một lượng nhỏ nước được đưa vào
khối hạt giúp cho bề mắt hạt bóng đẹp hơn sau khi xát. Không khí cũng được thổi vào làm khối
hạt nguội hơn đồng thời giúp thoát cám nhanh chóng cũng góp phần làm sạch, bóng bề mặt hạt.
III. MÁY NGHIỀN
Trong các dây chuyền sản xuất của nhiều ngành công nghiệp cần có nguyên liệu ở dạng hạt nhỏ
để cung cấp cho các công đoạn chế biến. Máy nghiền là các máy làm nhỏ kích thước vật liệu ban
đầu.

LInk download:
Bấm vào đây để đăng nhập và xem link!
Kết nối đề xuất:
Learn Synonym
Advertisement